Ankara'da 2 gün: Cumhuriyet tarihi ve Anadolu arkeolojisi

Atatürk'ün ebedî istirahatgâhı, Rasattepe üzerinde modern Türk mimarisinin görkemini yansıtan bir yapı. İçindeki Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi'nde Atatürk'ün özel eşyaları ve kendisine verilen hediyeler, Çanakkale, Sakarya ve Büyük Taarruz panoramaları, Millî Mücadele ve inkılaplar galerileri ile 3.123 kitaplık Atatürk Özel Kitaplığı yer alır. Kış döneminde erken kapandığı için günü buradan, sabahın ilk saatinde başlatmak ziyareti rahatlatır. Alana yakışan sade ve saygılı bir tutumla gezin.

Yapıyı 1923'te mimar Vedat Tek, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın toplantı yeri olarak tasarladı; ilk meclis binası yetersiz kalınca meclis binasına dönüştürüldü ve 18 Ekim 1924'te hizmete girdi. Meclis burada 27 Mayıs 1960'a kadar, 36 yıl çalıştı. I. Ulusal Mimarlık akımının özelliklerini taşıyan bina, ilk meclis binasıyla aynı bulvarda olduğu için Cumhuriyet'in iki dönemini art arda görmenizi sağlar.

Millî Mücadele'nin yönetildiği ilk meclis binası; açıksa Ulus gününün duygusal merkezi. Bina 1916'da İttihat ve Terakki Fırkası kulüp binası olarak yapılmaya başlandı; tasarımı Vakıf Mimarı Salim Bey'e, yapımı Askerî Mimar İsmail Hasif Bey'e aittir. Bakanlık portalı müzeyi kapalı gösterirken il müdürlüğü sayfasında kapanış notu yok; bu yüzden durak yalnız açıksa programa girer. Kapalıysa ya da pazartesiyse bu zamanı Roma Hamamı'nda geçirin ya da ikinci günden Etnografya Müzesi'ni öne alın.

Ulus'ta öğle yemeğinden sonra, Ankara'nın Roma dönemi Ancyra kimliğini en geniş alanda gösteren yere yürüyün. GoTürkiye'ye göre hamamı 3. yüzyılda İmparator Caracalla, sağlık tanrısı Asklepios adına yaptırdı. Yaklaşık 65.000 m²'lik kalıntılar 1997–2001 çalışmalarıyla açık hava müzesine dönüştü; mezar stelleri, yazıtlar ve mimari parçalardan oluşan yaklaşık 1000 taş eser üç grupta sergilenir.

Yaklaşık 15 metrelik, Korint başlıklı ve yivli gövdeli Julianus Sütunu'nda yazıt yoktur; genel kabul, İmparator Julianus'un (361–363) Ankara ziyareti onuruna dikildiğidir ve tepesinde çoğu zaman leylek yuvası görülür. Biraz ileride, Ankara'da doğan din âlimi, şair ve mutasavvıf Hacı Bayram-ı Veli'nin (1352–1430) türbesi ve camisi, Roma İmparatoru Augustus adını taşıyan tapınağın duvarlarına yaslanır. Roma tapınağı ile türbe-caminin yan yana durması, şehrin katmanlı tarihini tek bakışta gösterir. Tapınağı dışarıdan görün ve ibadet saatlerine saygı gösterin.

Ankara Kalesi'nin güneyinde, Mahmutpaşa Bedesteni ve Kurşunlu Han adlı iki Osmanlı yapısında yer alan müze, Anadolu arkeolojisini kronolojik bölümlerle anlatır ve 1997'de "Avrupa'da Yılın Müzesi" ödülünü aldı. Üst salonda Paleolitik'ten Urartu'ya uzanan eserler sergilenir. Alt bölümdeki Ankara Salonu ve Klasik Salon 14 Eylül 2026–2 Mart 2027 arasında bakım onarım nedeniyle kapalı; bu dönemde ziyaretinizi üst salona ayırın.

Kalenin kesin yapım tarihi bilinmez; Galatlar döneminde vardı, Romalılar onardı, iç surları 7. yüzyılda Bizanslılar yaptı, Selçuklular ise Malazgirt'ten iki yıl sonra bölgeyi alıp kaleyi genişletti. İç kale ve dış kale olarak iki bölümden oluşur; içeride restore edilip restoran ve dükkâna dönüştürülmüş Osmanlı evleri var. Şehrin yüksek noktasından Ulus'a ve Cumhuriyet Ankara'sına bakın, öğle yemeğini kale içinde yiyin. Hemen yanındaki Aslanhane (Ahi Şerafettin) Camii 1290'da Anadolu Selçukluları döneminde yapıldı ve Türkiye'de ayakta kalan en eski camilerdendir; adını karşısındaki türbenin duvarına gömülü antik mermer aslan heykelinden alır.

GoTürkiye'nin Ankara rotası ve Bakanlık müze sayfası, kale ziyaretini bu müzeyle birleştirmeyi önerir. Ulaşım, sanayi ve iletişim tarihine ait koleksiyon, sabahki arkeoloji ziyaretinden sonra farklı bir döneme açılan bir pencere. Müze pazartesi kapalı; o gün bu zamanı Koyunpazarı'ndaki Ahi Elvan Camii'ne ve kale surlarında daha uzun bir yürüyüşe ayırın.

GoTürkiye'nin "Cumhuriyet'in ilk müzesi" diye andığı bina 1925–1926'da yapıldı ve 18 Temmuz 1930'da açıldı. 21 Kasım 1938'den 10 Kasım 1953'e kadar giriş bölümü Atatürk'ün geçici kabri olarak kullanıldı; Anıtkabir'e nakilden sonra 18 Mayıs 1956'da yeniden açıldı. Bu bağ, dün sabah Anıtkabir'de başlayan hikâyeyi tamamlar.

Ulus ile Sıhhiye arasındaki Hamamönü, dikkatli bir kent planlamasıyla yenilendi ve 2011'de "European Tourist Destination of Excellence" ödülünü aldı. Tarihî Ankara evleri, sokakları, el yapımı ürünler satan dükkânları, sanat sokağı ve açık hava sineması, iki günlük programı sakin bir akşamla kapatmak için uygun. Akşam yemeğini bu sokaklarda yiyin.