Fethiye'de 3 gün: kaya mezarları, Ölüdeniz ve Likya vadisi

Güne kentin hikâyesini toplayan müzeyle başlamak, sonraki iki günde göreceğiniz kaya mezarlarını, Likya kentlerini ve terk edilmiş köyleri yerine oturtmayı kolaylaştırır. Müzenin kuruluşu 1957 depreminden sonra çevredeki eserlerin bir araya toplanmasıyla başladı ve bina 1987'de ziyarete açıldı. Arkeoloji salonunda eserler MÖ 3. binyıldan Bizans döneminin sonuna kadar kronolojik bir sırayla dizilir; etnografya salonu ise bölgenin daha yakın geçmişine, gündelik yaşamına bakar. Antik Telmessos'un üzerine kurulmuş bir liman kentinde, bugünkü sokakların altında kalan katmanları burada görmek iyi bir giriştir.

Kentin güneyindeki dağın eteğinde, sarp kayalığa oyulmuş mezar cepheleri Fethiye'nin en tanıdık manzarasıdır. Mezarlardan üçü tapınak biçiminde, diğerleri dönemin sivil mimarisini taklit eder. Tapınak tiplerinden biri halk arasında Kral Mezarı diye anılır; MÖ 4. yüzyıla tarihlenen bu mezar, doğu duvarındaki "Hermapias oğlu Amyntas" yazıtı nedeniyle Amintas Mezarı adını taşır. İon düzenindeki sütunlu cephesi, kayaya oyulmuş olmasına karşın gerçek bir tapınağın girişini andırır. Basamakları çıkıp mezarın önüne vardığınızda körfeze ve kentin çatılarına uzanan geniş bir görünüm açılır.

Öğleden sonrayı serbest bırakın: sıcak saatlerde dinlenmek, çarşıda dolaşmak ya da denize girmek için zaman kalsın. Akşamüstü kordon boyunca marinaya yürüyün; yatların direkleri arasında güneşin körfezin karşı yakasındaki dağların ardına inişini izlemek, Fethiye'nin günlük ritmini anlamanın en kolay yoludur. Kıyı yolu boyunca balıkçı tekneleri ile gezi teknelerinin yan yana bağlandığı iskeleler, kentin hem liman hem tatil yeri olarak iki yüzünü bir arada gösterir. Akşam yemeği için yeme-içme bölümündeki önerilere bakabilirsiniz.

Fethiye'nin 8 km güneyindeki Kayaköy, antik çağda Karmylassos adıyla bilinen bir yerleşimin üzerindedir. Yazılı kaynaklar tarihini MÖ 3. binyıla kadar götürse de ören yerinde MÖ 4. yüzyıldan eski bir buluntuya rastlanmamıştır. Bugün yamacı kaplayan taş evlerin, şapellerin ve kilise yapılarının tamamı geç Osmanlı döneminde köyde yaşayan Rumlar tarafından inşa edildi. Çatısız evlerin arasından yukarı doğru tırmanan patikalar, her köşede vadiye bakan yeni bir pencere açar. Sabahın serin saatlerinde, ışık taş duvarları yumuşakça aydınlatırken alanda dolaşmak hem rahat hem de etkileyicidir.

Kayaköy'den kıyıya indiğinizde Ölüdeniz'in korunan lagünü ve uzun kumsalı sizi karşılar. Alan, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün korunan alanları arasında Ölüdeniz–Kıdrak Tabiat Parkı olarak yer alır; bu nedenle girişte kişi başı giriş ücreti alınır. Günün ortasını burada yüzerek, gölgede dinlenerek ve öğle yemeği yiyerek geçirin. Lagünün sığ ve durgun suyu, açık denizin daha dalgalı kesimlerine göre çocuklu aileler için daha rahat bir yüzme ortamı sunar. Körfezin üzerinde süzülen paraşütler de manzaranın parçasıdır; bu tür etkinliklere katılmak istiyorsanız işletmeyi kendiniz araştırın.

Günü denizde uzatmak isteyenler için Gemile Adası iyi bir seçenektir. Adaya Kayaköy yakınındaki Gemiler Koyu'ndan teknelerle geçilir. Soğuksu Koyu'nun karşısında, Mavi Lagün (Symbolon) yakınında duran adada dört kilise kalıntısı, mezar yapıları ve bir ortaçağ yerleşiminin izleri bulunur; bazı kalıntılar bugün su altındadır. Adaya 5.–7. yüzyıllarda yerleşildiği ve 7. yüzyıldaki Arap akınlarından sonra terk edildiği düşünülüyor. Alan akşama kadar açık olduğu için ışığın yumuşadığı geç saatlerde kalıntıların arasında yürümek ayrıca keyiflidir.

Üçüncü gün kıyıdan içeriye, Likya'nın vadilerine yöneliyoruz. Seydikemer ilçesindeki Tlos, Akdağlar'ın güneybatı eteğinde, üç yanı sarp kayalıklarla çevrili bir düzlükte kurulmuştur. Doğuda Patara ve Ksanthos, batıda Kadyanda ve Telmessos, güneyde Pınara ile komşu olan kent, Ksanthos Vadisi'nin en önemli Likya yerleşimlerinden biri sayılır. Akropolün yamacındaki kaya mezarları, tiyatro ve hamam kalıntıları arasında dolaşırken vadinin genişliğini ve kentin neden bu tepeye kurulduğunu kolayca anlarsınız. Sabahın erken saatleri hem sıcaktan kaçmak hem de vadiyi net görmek için uygundur.

Tlos'tan kısa bir yolculukla, dağın içine doğru derin bir yarık gibi açılan Saklıkent kanyonuna varırsınız. Saklıkent, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün korunan alanları arasında milli park olarak yer alır. Yüksek kaya duvarlarının arasında serin bir hava dolaşır; yaz sıcağında burası bölgenin en ferah duraklarından biridir. Girişe yakın kesimlerde suyun kenarında oturup dinlenebilir, kanyonun ağzında çevreyi izleyebilirsiniz. Kanyonun içine doğru ilerlemek istiyorsanız su seviyesini ve alanda geçerli kuralları girişte sorun.

Vakit ve enerjiniz kalırsa güneye, Fethiye–Kaş karayolu üzerindeki Letoon'a uzanın. Ovidius'un anlattığı efsaneye göre Zeus'tan olan ikizleri Artemis ve Apollon'u Delos'ta doğuran Leto, Ksanthos ırmağının denize ulaştığı yerde, bugünkü Leto Tapınağı'nın bulunduğu kaynağa geldi. Yerel halk çocuklarını yıkamasına izin vermeyince Leto onları kurbağaya çevirdi. Letoon'un kuruluşu bu mitolojiye dayanır. Tapınak kalıntılarının arasındaki sulak alanda bugün de kurbağa seslerini duymak, efsaneyle bugünü tuhaf biçimde birbirine bağlar.